Deel 1 Algemeen

Aanbiedingsbrief

Aanbiedingsbrief

Beste raadsleden,

Voor u ligt de eerste begroting van deze raadsperiode. Met deze begroting geven we de eerste financiële en beleidsmatige vertaling aan de ambities uit het coalitieakkoord 2026-2030 “Natuurlijk, met elkaar bouwen aan vertrouwen”. De begroting voor 2027 sluit met een positief saldo. Ook voor de periode 2028-2030 presenteren we een sluitend meerjarenperspectief, waarbij in 2028 en 2029 een onttrekking uit de Algemene Reserve nodig is om het reeds eerder verwachte tekort van het doorgeschoven ravijnjaar op te vangen.

Met het coalitieakkoord als ons vertrekpunt maken wij er werk van dat de gemeente Bergen in 2030 zichtbaar is vooruitgegaan. We streven naar een gemeente waar het prettig wonen en leven is, waar onze dorpen vitaal blijven, ondernemers ruimte krijgen, voorzieningen toekomstbestendig zijn en inwoners kunnen rekenen op een gemeente die dichtbij, betrouwbaar en duidelijk is.

Die ambitie vraagt de komende jaren om heldere keuzes én een slagvaardige uitvoering. We zetten ons in voor versnellen van de woningbouw door uitvoering te geven aan bestaande plannen en door nieuwe ontwikkelingen te initiëren. We verbeteren onze wegen, riolering en openbare ruimte en werken aan goede en bereikbare voorzieningen. We investeren in sport en ontmoeting, juist ook in de dorpen. We versterken de sociale basis en zetten in het sociaal domein in op preventie om problemen later te voorkomen of tijdig aan te kunnen pakken. Onze lokale economie en vrijetijdssector willen we versterken, waarbij kwaliteit, toegevoegde waarde en een goede balans met onze leefomgeving vooropstaan. In ons landelijk gebied staat het toekomstperspectief voor de boeren voorop. Daarbij benaderen we landbouw, landschap, recreatie en natuur in onderlinge samenhang. Bij al deze opgaven zoeken we actief de samenwerking met inwoners, ondernemers, verenigingen en onze partners in de regio.

In 2027 leggen we daarvoor het fundament. We herijken onder meer de Omgevingsvisie en actualiseren belangrijke beleidskaders of stellen die vast. Tegelijkertijd zetten we concrete stappen in de uitvoering van woningbouw, infrastructuur, sport, openbare ruimte en andere projecten. Niet ieder resultaat zal vervolgens binnen één begrotingsjaar zichtbaar zijn, maar aan het einde van deze bestuursperiode willen we aantoonbaar verder zijn met de grote opgaven waarvoor Bergen staat. Plannen die we maken, zullen we voortvarend realiseren. Daarom kijken we gedurende deze periode niet alleen naar wat we uitgeven, maar vooral naar wat onze inzet daadwerkelijk oplevert voor onze inwoners en voor de toekomst van onze gemeente.

We doen dat vanuit een gezonde financiële basis en met oog voor de langere termijn. De lokale lasten houden we daarbij zo stabiel mogelijk, tegelijkertijd blijven we investeren. Iedere euro gemeenschapsgeld moet daarbij aantoonbaar bijdragen aan onze wettelijke taken, onze dienstverlening of de toekomst van Bergen. Dat betekent ook dat we kritisch kijken naar onze bestaande uitgaven, kansen voor externe financiering benutten en onderscheid maken tussen incidentele en structurele financiële vraagstukken. Zo willen we financiële degelijkheid combineren met de ambitie om Bergen verder te ontwikkelen.

Voor de financiële uitgangspositie van deze begroting sluiten we aan bij de beleidsarme kaderbrief 2027, die in mei 2026 aan de gemeenteraad is aangeboden. Sindsdien is het financiële beeld verder geactualiseerd. De effecten van de Bestuursrapportage (Berap) die de gemeenteraad in oktober 2026 heeft vastgesteld, zijn verwerkt. Daarnaast zijn de financiële gevolgen van de rijksbegroting, die verwerkt zijn in de septembercirculaire, in de meerjarenbegroting opgenomen. Daarmee ontstaat het actuele financiële beeld waarbinnen we de ambities uit het coalitieakkoord vertalen naar beleid en investeringen.

In onderstaande tabel vindt u het vertrekpunt van de begroting:

Financiële saldi Begroting 2027-2030

budgettair effect

2027

2028

2029

2030

Vertrekpunt Begroting 2026 - 2029

642.842

-28.215

469.565

469.565

Raadsbesluit uitbreiding formatie Griffie (12 mei 2026)

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000

Effect BERAP 2026

-204.697

-441.759

-393.354

297.167

Effect septembercirculaire 2026

9.903

-19.180

14.302

24.009

Start concept begroting 2027 - 2030

418.048

-519.154

60.513

760.741

Nieuw beleid

Bij het opstellen van de begroting 2027 heeft het college van burgemeesters en wethouders (B&W) diverse voorstellen gedaan voor nieuw beleid. In onderstaande tabel worden deze zaken gepresenteerd. Daaronder staat een tekstuele toelichting met een onderbouwing van deze beleidsvoorstellen.

Nieuw beleid Begroting 2027

budgettair effect

Investering

Levensduur

2027

2028

2029

2030

Autonoom

Toegankelijk inrichten van de gemeentelijke bushaltes

55.000

15jr + 2% rente

4.767

4.767

4.767

Inperking vergoedingsregeling opvang locatie Ceresweg

150.000

150.000

150.000

150.000

Duurzaam sportpark, conform raadsbesluit 9 februari 2026

6.400.000

30jr + 2% rente

341.333

341.333

341.333

Wegvallen onderhoudsbijdrage

-70.000

-70.000

-70.000

Vervanging hardware (ESXi-servers, Storage server)

115.000

4jr + 2% rente

31.050

31.050

31.050

31.050

Onderhoud wegen, tranche 2027 (basis: KN25)

2.300.000

20jr + 2% rente

161.000

161.000

Transitie Openbare Ruimte binnen kern, tranche 2027 (basis: KN25)

2.000.000

25jr + 2% rente

120.000

120.000

deel met dekking uit rioolheffing (40%)

-48.000

-48.000

Vervanging riolering, tranche 2027 (basis: GWWRP25)

2.659.000

60jr + 2% rente

97.497

97.497

dekking uit rioolheffing (100%)

-97.497

-97.497

Kabels en leidingen en ondergrondse infrastructuur

50.000

50.000

50.000

50.000

Overige wensen

Bestrijding hoornaar, extra inzet 2027

25.000

Vervangen diverse speeltoestellen

150.000

15jr + 2% rente

13.000

13.000

13.000

Beleidsprocessen samenleving

35.000

15.000

15.000

15.000

(Ver)nieuwbouw 't Kendelke

PM

Preventie / gezinscoach

70.000

70.000

0

0

Gedeeltelijke dekking verwacht via AZWA

PM

PM

Buurtgezinnen

10.000

Vormen Bestemmingsreserve Veiligheid ivm inrichting en facilitering steunpunten

200.000

dekking uit AR

-200.000

Telling nieuwe beleidswensen Begroting 2027

13.679.000

371.050

605.150

768.150

768.150

Autonoom

Toegankelijk inrichten van de gemeentelijke bushaltes

Binnen de gemeente Bergen zijn diverse bushaltes. Negen haltes zijn in beheer bij de gemeente. Deze bushaltes voldoen nog niet aan de eisen van toegankelijkheid in relatie tot het VN-verdrag voor rechten van personen met een beperking. De gemeente wil de toegankelijkheid van het openbaar vervoer voor inwoners met een beperking graag verbeteren. In 2027 willen we daarvoor, in samenwerking met Arriva en in gesprek met de omwonenden, een deel van deze haltes aanpakken, zodat in elk dorp een toegankelijke bushalte wordt geboden voor lijn 85.

  • Het verplaatsen van de bushalte “centrum Siebengewald” ter hoogte van Gochsedijk 78 naar een meer centrale locatie tussen de Seringenstraat en de Klaproos. Deze halte leggen we aan volgens de provinciale richtlijnen voor toegankelijkheid.
  • Het verplaatsen van de bushaltes “Callunastraat” in Siebengewald naar de locatie ter hoogte van het tuincentrum. Op deze nieuwe locatie is voldoende ruimte beschikbaar voor de realisatie van toegankelijke bushaltes.

Inperking vergoedingsregeling opvanglocatie Ceresweg

Gemeente Bergen heeft een opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne op de Ceresweg. De Rijksoverheid vergoedt de kosten voor deze opvang. Deze vergoeding is sinds de start van de oorlog in 2022 gebaseerd op een normbedrag per bed. Hierop hield de gemeente jaarlijks een bedrag over, dat meerjarig was opgenomen in de begroting. Vanaf 2027 worden alleen nog de werkelijke kosten vergoed, waardoor er niets overblijft. Dat levert een begrotingsnadeel op van € 150.000 per jaar.

Duurzaam sportpark

De gemeenteraad heeft op 9 februari 2026 onder andere ingestemd met het vaststellen van het maximaal budgettair kader voor de realisatie van het duurzaam sportpark. Het benodigde krediet wordt beschikbaar gesteld bij het vervolg van de PRC-cyclus. Dit krediet is genoemd in de kaderbrief 2027 en wordt nu als nieuw beleid opgenomen in deze begroting. De lasten van het krediet worden deels opgevangen met het wegvallen van de onderhoudsbijdrage van diverse sportparken.

Vervanging hardware

We brengen jaarlijks in beeld welke hardware vervangen moet worden. Vervanging is nodig, omdat de hardware is verouderd en daardoor niet meer wordt ondersteund door leveranciers. In 2027 gaat het om de volgende componenten:

  • ESXi-servers (4 stuks): deze servers maken het mogelijk om meerdere virtuele servers op één machine te laten draaien. Hierdoor wordt hardware efficiënter gebruikt en wordt het beheer hiervan eenvoudiger.
  • Storage server (1 stuk): deze server verzorgt de centrale opslag (fungeert als harde schijf) van onder andere de hierboven genoemde server en data.

Onderhoud wegen, tranche 2027

Eind 2023 is een wegenschouw uitgevoerd. Daarbij is de kwaliteit en onderhoudstoestand van onze openbare wegen geïnventariseerd. Op basis van deze wegenschouw is een meerjarenbegroting gemaakt voor de periode 2026 tot en met 2029, om ervoor te zorgen dat de wegen veilig gebruikt kunnen blijven worden. De gemeenteraad heeft deze meerjarenbegroting gesteund met het vaststellen van de kadernota 2025. De totale investering in de periode 2026 tot en met 2029 bedraagt €9.200.000. Het investeringsbedrag voor 2027 bedraagt €2.300.000.

Transitie openbare ruimte en vervanging riolering, tranche 2027

Een groot deel van de openbare ruimte binnen de bebouwde kom is aangelegd in de jaren 60. We zien dat veel plaatsen in de openbare ruimte tegelijkertijd tegen het einde van hun levensduur aanlopen. Het beheer en onderhoud van deze voorzieningen zijn ingebed in het Gemeentelijk Water-, Wegen- en Rioleringsprogramma (GWWRP). De gemeenteraad heeft op 16 december 2025 met dit programma ingestemd. In 2027 bedraagt het investeringsbedrag voor de wegen €2.000.000, en voor de riolering €2.659.000.

Kabels en leidingen en ondergrondse infrastructuur

Door de energietransitie, woningbouwopgaven en infrastructurele projecten neemt de hoeveelheid werkzaamheden in de ondergrond de komende jaren sterk toe. Dit leidt tot een groei van vergunningverlening, toezicht, projectadvisering, ontwerpbeoordelingen, kabel- en leidingverleggingen, beleidsontwikkeling en regionale afstemming. De benodigde capaciteit voor de afhandeling van meldingen en vergunningen neemt aanzienlijk toe. Om de uitvoering van projecten tijdig te faciliteren, risico's op graafschade te beperken en de kwaliteit van dienstverlening te waarborgen, is structurele uitbreiding van de personele capaciteit noodzakelijk.

Overige wensen

Beheersing hoornaar

De Aziatische hoornaar is zich sterk aan het uitbreiden. Dit vormt een bedreiging voor de biodiversiteit en de honingbijen van plaatselijke imkers. Dit vraagt om structurele aandacht. In samenwerking met de gemeenten Gennep en Mook en Middelaar hebben we een plan van aanpak opgesteld om de beheersing van de Aziatische hoornaar gezamenlijk op te pakken. Hiermee zorgen we voor een duurzame oplossing die onze regio beschermt en als landelijk voorbeeld kan dienen.

Vervanging diverse speeltoestellen

Met het vaststellen van de kadernota 2026 heeft de gemeenteraad ingestemd met het actualiseren van het Speelruimteplan Bergen 2021-2024. Het geactualiseerde plan zal naar verwachting in het tweede kwartaal van 2027 voor vaststelling worden voorgelegd. Enkele speelelementen zijn echter aan vervanging toe. Vooruitlopend op het plan, is vervanging van deze meest urgente gevallen nodig om de speeltoestellen te laten voldoen aan de Wet voedselwarenautoriteit.

Beleidsprocessen samenleving

Binnen de verschillende werkvelden van het sociaal domein hebben we in toenemende mate te maken met uitgaven welke samenhangen met onder andere participatie met het maatschappelijk voorveld, inwoners en andere stakeholders. Zo worden er inwonersbijeenkomst georganiseerd, faciliteren wij initiatieven in het kader van clientparticipatie, betrekken we soms een ervaringsdeskundige en laten we foldermateriaal maken. Het werkbudget zorgt ervoor dat we initiatieven snel op kunnen pakken/op kunnen zetten zonder daarbij steeds een besluitvormingsproces te volgen.Het werkbudget samenleving zal structureel € 15.000,- bedragen. In 2027 is dit budget hoger omdat we in 2027 extra aandacht willen geven aan het processen rondom het nieuwe accommodatiebeleid en het dorpenbeleid.

Ten aanzien van het accommodatiebeleid is ervoor gekozen om de ambities uit het coalitieakkoord en de bestuurlijke accenten in het nieuwe beleid mee te nemen, op deze wijze kan er gewerkt worden met een duidelijke bestuurlijke opdracht. Om te komen tot een breed gedragen n toekomstbestendig accommodatiebeleid (zowel politiek bestuurlijk als maatschappelijk) is het wenselijk om waar nodig externe expertise in te schakelen.

In het coalitieakkoord is het dorpenbeleid benoemd als een van de nieuwe speerpunten. In de dorpen van Bergen spelen momenteel diverse ontwikkelingen welke van invloed zijn op de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de kernen. Met het opstellen van een dorpenbeleid willen we deze ontwikkelingen in samenhang zien. Bijvoorbeeld door het opstellen van een dorpsontwikkelplan en uitvoeringsagenda’s waarin sociale en fysieke opgaven samenkomen. Dit biedt de mogelijkheid per dorp, vanuit een gedeelde visie op de toekomst, richting te geven aan de verdere ontwikkeling van de gemeenschappen binnen de kernen. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is de actieve betrokkenheid van lokale partijen (dorpsraden, verenigingen, maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners). Ook hier is het wenselijk om waar nodig externe expertise in te schakelen.

(Ver)nieuwbouw 't Kendelke

Volgens het Integraal Huisvestingsplan (IHP) wordt toegewerkt naar de realisatie van (ver)nieuwbouw voor basisschool ’t Kendelke in Siebengewald rond 2028. De afweging rondom de huisvesting van ’t Kendelke kan daarbij niet los worden gezien van de bredere ontwikkelingen binnen het dorp. Gelet op deze bestaande onzekerheden wordt voor de realisatie van ’t Kendelke een PM-post opgenomen in de begroting. Zodra er meer duidelijkheid bestaat over de locatie en de scope van de opgave, kan een nadere financiële uitwerking worden opgesteld.

Preventie / gezinscoach

In 2027 en  2028 moeten gemeenten voldoen aan de afspraken die landelijk zijn gemaakt in de hervormingsagenda, dit houdt in dat binnen elke gemeente het sociale team zich moet gaan houden aan de gemaakte afspraken. We moeten als gemeente aan drie thema’s voldoen, te weten:

  • Vrij toegankelijke zorg en preventie;
  • Het organiseren van een integrale werkwijze;
  • Het bevorderen van deskundigheid en kwaliteit.

Momenteel is er binnen ons sociaal domein onvoldoende ruimte om aan de bovenstaande drie thema’s de benodigde uitvoering te geven. De komende twee jaar zullen we in moeten zetten op preventie, (de schakel tussen het voorliggend veld en de zorg), integraal werken, deskundigheidsbevordering, training en opleiding.

De verwachte benodigde financiering ligt rond de € 70.000,-. ten behoeve van een preventie / gezinscoach, die reeds in een vroeg stadium gezinnen ondersteuning en advies kan bieden. Deze nemen we voor 2027 en 2028 mee in de begroting. Gedurende 2028 maken we een keuze op basis van onze ervaringen hoe we verder vorm moeten gaan geven aan het thema preventie/gezinscoach wat uitdrukkelijk naar voren wordt gebracht in de hervormingsagenda.

De verwachting is dat een deel van de kosten uit het AZWA gefinancierd kan worden (zolang de incidentele regeling loopt). Omdat de financiering vanuit de AZWA nog niet definitief bekend is kunnen we nog niet kenbaar maken om welk bedrag het gaat.

Buurtgezinnen

Buurtgezinnen is een aanbieder die een lokale coördinator inzet welke een stabiel gezin koppelt aan een steungezin (een gezin met een specifieke hulpvraag). Met buurtgezinnen versterken we de sociale basis in de gemeente, en kan er laagdrempelig en preventieve ondersteuning en hulp worden geboden (wat de uiteindelijke inzet van een dure maatwerkvoorziening voorkomt).

Tot afgelopen jaar werkten wij regionaal met de aanbieder “Steun voor jou”, vanaf 2027 werken we met een nieuwe aanbieder “Buurtgezinnen”. De financiële inzet bedraagt voor onze gemeente € 10.000,- in 2027. Voor de periode daarna wordt bekeken hoe dit duurzaam kan worden vorm gegeven.

Vormen Bestemmingsreserve Veiligheid ivm inrichting en facilitering steunpunten
De inrichting en facilitering van noodsteunpunten voor maatschappelijke weerbaarheid zijn cruciaal tijdens langdurige maatschappelijke ontwrichting, zoals grootschalige stroom- of telecomuitval. In 2027 stellen we een uitvoeringsplan op voor onze gemeente. We doen dit door een bestemmingsreserve te vormen ten laste van de Algemene Reserve voor zowel het opstellen van het plan, als de uitvoering hiervan.

Maatregelen

Om het financiële perspectief van de gemeente voor de toekomst te versterken, is het nodig om maatregelen te nemen. Het gaat hierbij om keuzes die ertoe leiden dat ook na de gemeenteraadsverkiezingen in 2030 financiële ruimte beschikbaar is voor het formuleren van nieuw beleid.

Maatregelen begroting 2027

budgettair effect

2027

2028

2029

2030

Verhogen rijksbijdrage BUIG & Participatie

150.000

150.000

150.000

150.000

Inzet Algemene Reserve tbv afdekking

1.000.000

600.000

Telling maatregelen Begroting 2027

150.000

1.150.000

750.000

150.000

Verhogen rijksbijdrage BUIG & Participatie

De bijdrage die we vanuit het rijk krijgen voor inkomensondersteuning en arbeidsmarkttoeleiding is afhankelijk van het aantal bijstandsgerechtigden. Wij leveren een inspanning om het aantal uitkeringen te beperken. De afgelopen jaren zagen we steeds een geringe daling in het aantal bijstandsaanvragen. In 2026 zien we echter een toename in het aantal bijstandsgerechtigden. De rijksbijdrage kan hierdoor omhoog bijgesteld worden.  

Inzet Algemene Reserve ten behoeve van afdekken ravijnjaren

Voor de jaren 2028 en 2029 wordt een tekort verwacht. Het tekort is zodanig groot dat we dit niet willen oplossen met bezuinigingen of lastenverzwaring. Het tekort is incidenteel en we lossen dit op door een onttrekking aan de Algemene Reserve te doen van € 1.000.000 in 2028 en € 600.000 in 2029. In 2024 en 2025 is twee keer € 1.000.000 aan de Algemene Reserve toegevoegd omdat we deze tekorten al voorzagen.

Samenvatting

Na het verwerken van het nieuwe beleid en de voorgestelde maatregelen ziet het begrotingssaldo er als volgt uit.

Samenvatting Begroting 2027-2030

budgettair effect

2027

2028

2029

2030

Start opstellen Begroting 2027

418.048

-519.154

60.513

760.741

Nieuw beleid begroting 2027

-371.050

-605.150

-768.150

-768.150

Genomen maatregelen begroting 2027

150.000

1.150.000

750.000

150.000

Actueel saldo van Begroting 2027

196.998

25.696

42.363

142.591

Het meerjarige perspectief geeft een positief beeld voor de toekomst.

We vertrouwen erop dat we met deze begroting de belangen dienen van al onze inwoners waarbij we het goede voor onze gemeente doen. In vertrouwen op een positieve raadsbehandeling.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans             M.H.D. Rauner
De secretaris                        De burgemeester

Deze pagina is gebouwd op 11/16/2026 11:17:45 met de export van 11/16/2026 11:09:57